Koszyk

Koszyk jest pusty

Historia rowerów – od biegowego do elektryka

24.09.2020

Jak wyglądałby świat bez roweru? W tym momencie zapewne na twarzy każdego rowerzysty pojawiłby się grymas i niedowierzanie. Współcześnie ciężko wyobrazić sobie, jak żyłoby nam się bez ukochanych dwóch kółek. Rower to ponadczasowy środek transportu i jeden z najwspanialszych wynalazków, skonstruowanych przez człowieka. Napędzany wyłącznie siłą naszych mięśni zawiezie nas tam, gdzie chcemy. Zobacz, kiedy powstał pierwszy rower i jak zmienił się na przestrzeni ponad 200 lat.

bicyklHistoria roweru sięga ponad 200 lat.

Rower, środek transportu, który każdego dnia towarzyszy nam w drodze do szkoły czy pracy. Dzięki niemu jesteśmy w stanie przemknąć przez metropolię, unikając kłopotliwego stania w korkach. Z kolei w weekend możemy wybrać się na nim na wycieczkę za miasto. Dla zawodowców jest to pojazd pozwalający odnosić sukcesy i bić kolejne rekordy. Jedno jest pewne, dla każdego z nas rower będzie odgrywał zupełnie inną rolę. Wróćmy jednak do chwili, kiedy to wszystko się zaczęło...

Początki, czyli kiedy wynaleziono rower?

Tak naprawdę trudno określić jedną konkretną datę, kiedy wynaleziono rower. Wiadomo, ile źródeł, tyle wersji. Niemniej jednak historia roweru według niektórych z nich miała swój początek w 1765 lub 1790 roku. Uznaje się, że to francuski hrabia Mède de Sivrac zbudował pierwszy prototyp. Jednoślad wyglądem przypominał obecny rowerek biegowy, przeznaczony dla dzieci. Nie da się ukryć, że pierwszy rower, a właściwie jego początkowe wersje były dość prymitywne i miały niewiele wspólnego ze współczesnymi jednośladami. Kierownica była nieruchoma, co za tym idzie, skręcanie było niemożliwe.

Wielu zainteresowanych uważa jednak, że pierwszy rower powstał nieco później, bo w 1817 roku. Laufmaschine – czyli „maszyna do biegania” – wyszła spod ręki barona Karla von Drais’a z Niemiec i została opatentowana rok później. Jeśli zastanawiacie się, jak wyglądał pierwszy rower jego projektu, to miał on drewnianą ramę, 27-calowe koła z żelaznymi oponami oraz wyściełane skórzane siedzisko. Pojazd ten uznawany jest przez wielu za pierwszy dwukołowy środek transportu napędzany i sterowany przez człowieka. Jak widać, na pytanie, kto wymyślił rower, nie ma jednoznacznej odpowiedzi.

Welocyped, czyli pierwszy rower z napędem

Przywołując historię roweru w punktach, nie sposób pominąć welocyped, czyli pierwszy rower posiadający napęd. Skonstruował go Francuz Pierre Michaux w 1860 roku. Pojazd napędzany był pedałami umieszczonymi na przednim kole. Wyróżniała go stalowa rama, którą wykorzystano po raz pierwszy. Koła to w dalszym ciągu drewno z żelaznymi oponami. Mimo że nie posiadał on jeszcze łańcucha, a korba znajdowała się na przednim kole, to niewątpliwie był to spory krok naprzód. Choć trochę ciężko to sobie wyobrazić, to welocyped ważył około 25 kilogramów, mniej więcej tyle, co współcześnie rower elektryczny. Jak nie trudno się domyślić był on nieporęczny, a jego waga sprawiała, że przenoszenie go na dłuższą metę było niemożliwe.

wielocypedWelocyped to pierwszy rower posiadający napęd.

Jeśli 25 kilogramów to sporo jak na rower, to kolejny model, który powstał w 1870 roku, ważył około 40 kilogramów. Bicykl, bo taką nazwę nosił, to dwukołowiec skonstruowany w Anglii. James Starley i William Hunter stworzyli model bez przekładni łańcuchowej, który podobnie jak welocyped posiadał przednie koło, wyraźnie większe od tylnego. Koła dostały szprychy wykonane z drutu, z kolei rama wykonana była z kutego żelaza. Bicykl to pierwszy rower, który wyposażony został w pełne opony z gumy, oświetlenie oraz dzwonek. Podobnie jak poprzednie wersje model ten miał też wady – duża wysokość sprawiała, że upadek z niego mógł być niebezpieczny. Także wsiadanie i zsiadanie oraz prowadzenie bicykla stwarzało nie lada problemy. Pomimo tego stał się on popularny, przede wszystkim w Stanach Zjednoczonych oraz Wielkiej Brytanii.

Jak powstał rower, który znamy dzisiaj?

W 1885 roku John Kemp Starley stworzył rower z jednakowymi kołami – był to spory krok, który na dobre zmienił bieg historii. Rowerzysta nie musiał martwić się, że przez nieproporcjonalny rozmiar kół dojdzie do upadku. Zmiana ta znacząco wpłynęła na poprawę bezpieczeństwa podczas jazdy. Obrazu współczesnego jednośladu dopełniła skrętna kierownica oraz napęd na tylne koło. Rower wyposażony został w stalową ramę oraz hamulec cierny.

Wynalazki 19 wieku, czyli dokąd doprowadziła nas ewolucja?

Historia roweru nieodłącznie wiąże się z latami 90. XIX wieku. W 1888 roku John Dunlop wynalazł oponę pneumatyczną i tym samym sprawił, że jazda na rowerze stała się szybka i znacznie bardziej komfortowa. Odkrycie wpłynęło na lepszą przyczepność kół do drogi, a to z kolei przełożyło się na zwiększenie bezpieczeństwa rowerzystów.

Trzeba przyznać, że końcówka dziewiętnastego wieku to okres bardzo szybkiego rozwoju roweru. Zaczęto wtedy produkcję ram rowerowych o geometrii mocno zbliżonej do tych współczesnych. W tym samym momencie pojawiły się także modele z obniżoną lub wygiętą górną rurą, co zdecydowanie ułatwiło kobietom wsiadanie i zsiadanie. To również ten moment w historii roweru, kiedy jednoślady coraz częściej posiadały dobrze dzisiaj znaną kierownicę w kształcie „jaskółki”. Były wyposażone również w bagażnik, trzeba przyznać, że znacząco przypominały współczesny środek transportu. Pod koniec XIX wieku dostępność rowerów wzrosła, a ich ceny zmalały, co pozwoliło zachęcić kolejne osoby do skorzystania z dwóch kółek.

Końcówka XIX wieku to okres szybkiego rozwoju roweru.Końcówka XIX wieku to okres szybkiego rozwoju roweru.

Historia powstania roweru nie byłaby kompletna bez wzmianki o zmianie przełożeń. W 1896 roku opatentowano dwubiegową piastę. Stworzył ją William Salford. Pomiędzy 1900 a 1902 Sturmey i Archer wprowadzili wolnobieg, hamulec Torpedo oraz trzybiegową przerzutkę w piaście. Zewnętrzna zmieniarka pojawiła się w 1905 roku.

Historia roweru w punktach – MTB, składak, elektryk

Cofnijmy się do czasów sprzed wojny, kiedy rowery rozwijały się w powolnym tempie. Wykorzystywano je przede wszystkim do turystyki, codziennych dojazdów i jazdy szosowej. Nowy impuls przyszedł z Ameryki. Pod koniec lat 70. władze stanowe w Kalifornii zakazały korzystania z motocykli crossowych na zboczu stromej góry Mount Tam. Młodzi ludzie szukali pomysłu, jak to obejść, postanowili zjeżdżać na rowerach, wywożonych na sam szczyt ciężarówkami. Do tego celu wykorzystywali Schwinny Excelsior. Model ten był bardzo pancerny, ale raczej przypominał cruisera, do jeżdżenia po bulwarach. Gary Fisher, czołowy przełajowiec z tamtych czasów, wpadł na pomysł, by rower zmodyfikować – zastosować przerzutkę, cynglowe manetki zmiany biegów oraz regulowany wspornik siodełka. Joe Breeze zmienił geometrię ramy, by cały rower był lżejszy i dodał 15-biegową przekładnię. Tak w skrócie powstał dobrze nam znany rower górski.

Rower przez ponad 200 lat zmieniał swój wygląd.Rower przez ponad 200 lat zmieniał swój wygląd.

W 1979 roku Tom Ritchey, Gary Fisher i Charlie Kelly założyli pierwszą fabrykę rowerów MTB. Sporo się zmieniło od tego czasu. Obecnie koła w MTB mogą mieć 29 cali średnicy (najczęściej), 27,5 cala (rzadziej) i 26 cali (najtańsze modele). Rowery mają przeważnie tylko przedni amortyzator, w pełni zawieszone są stosowane do jazdy po górach i w trudniejszym terenie. Zdarzają się też MTB bez amortyzacji. Do wyboru, do koloru.

Nie tylko rowery MTB stawały się coraz bardziej popularne, nie brakowało również zwolenników dobrze znanego wszystkim składaka.  Model ten już w latach 90. XX wieku był wykorzystywany przez wojsko do przemieszczania się oddziałów. Pozwalał on również w szybki i łatwy sposób przetransportować lekkie uzbrojenie. Upowszechnienie samochodów osobowych oraz gwałtowny przyrost ludności przyczyniły się do popularyzacji składaka.

Obecnie równie popularne co wówczas składaki stały się elektryki. Niewiele osób wie, że historia rowerów na prąd ma już grubo ponad sto lat. Pierwszy trycykl elektryczny (rower trójkołowy) powstał już w 1892 roku. Razem z baterią ważył niemal 80 kg! Współczesna przygoda e-bike’a zaczęła się w 1975 roku. Wtedy to Panasonic pokazał model napędzany akumulatorem kwasowo-ołowiowym (samochodowym). Kolejny przełom to zastosowanie akumulatorów niklowo-kadmowych przez Sanyo w 1989 roku. Zwiększono w ten sposób zasięg roweru i zmniejszono jego masę. W latach 90. rower elektryczny nabrał ostatecznego kształtu. Michael Kutter stworzył PAS (Pedal Assist System), w którym napęd był uruchamiany za pomocą pedałów.

Jaki będzie następny krok w historii roweru?

Gwałtowny rozwój był możliwy dzięki bateriom litowo-jonowym. Wyposażono w nie model Sparta ION z 2003 roku. Do tej pory sprzedał się on w nakładzie pół miliona egzemplarzy. Jak to wygląda dziś? Tylko w 2016 roku w krajach Unii sprzedano niemal 2 miliony egzemplarzy rowerów elektrycznych. W takich krajach jak Austria, Szwajcaria, Holandia, Belgia, Niemcy czy Norwegia, rowery elektryczne stanowią już niemal jedną trzecią wszystkich jednośladów. Według badań Shimano Steps E-bike Index 2020 średnio co czwarty Europejczyk (25 proc.) posiada rower elektryczny albo planuje go kupić. Jak na tle Europy wypadła Polska?  W naszym kraju ok. 30 proc. to posiadacze i potencjalni posiadacze rowerów elektrycznych. Z kolei 26 proc. Polaków deklaruje chęć zakupu lub korzystania z e-bike'a.

Tak w telegraficznym skrócie wygląda historia roweru. Na ten moment wydaje się, że e-bike – przynajmniej na razie – jest ostatnim etapem rozwoju. Co będzie dalej?