Przepisy drogowe 2020 – kodeks drogowy dla rowerzystów

Data aktualizacji: 10-12-2020

Przepisy ruchu drogowego dla rowerzystów niektórym mogą wydawać się nie do końca jasne. Czy kask na rower jest obowiązkowy? Jak powinno wyglądać prawidłowe włączanie się do ruchu? A jakie są konsekwencje jazdy po alkoholu? Nieznajomość odpowiedzi na te i wiele innych pytań bywa źródłem konfliktów i niepotrzebnego stresu, a nieraz i mandatów. Najlepiej uniknąć ich dzięki naszemu krótkiemu przewodnikowi po przepisach rowerowych na rok 2020.  

Kiedy znamy zasady jazdy na rowerze, podróż staje się bezpieczniejsza.

Prawa i obowiązki rowerzysty powinien znać każdy, zwłaszcza kiedy porusza się po mieście i drogach publicznych. Zasady obowiązujące kierujących jednośladami jasno określają: ustawa z 20 czerwca 1997 roku – Prawo o ruchu drogowym oraz rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej. Według pierwszej z wymienionych regulacji prawnych rowerem nazwiemy każdy jednoślad o szerokości do 90 cm, napędzany siłą mięśni, z ewentualnym napędem dodatkowym o charakterze pomocniczym.

Wymagane uprawnienia – karta rowerowa – przepisy

Jeśli jesteś osobą dorosłą, nie potrzebujesz żadnych specjalnych uprawnień, aby jeździć rowerem –  wystarczy dowód osobisty. Inaczej sprawa się ma w kwestii nieletnich. Dzieci do lat 10 mogą poruszać się jednośladem tylko pod opieką opiekunów. Z kolei młodzi rowerzyści, którzy skończyli 10 lat, a nie mają jeszcze 18, do samodzielnej jazdy potrzebują karty rowerowej. Zazwyczaj mają możliwość wyrobienia jej w szkole. Wymaga to opanowania podstawowych przepisów oraz umiejętności praktycznych. W ich rozwoju nieocenione będzie miasteczko rowerowe, łączące edukację z dobrą zabawą.

Co więcej, dziecko do 7. roku życia można przewozić na rowerze, ale wyłącznie wewnątrz dodatkowego siodełka. Jeżeli fotelik waży mniej niż 15 kg, prawo zezwala, aby przymocować go do ramy. Jeśli jego masa ma więcej niż 22 kg – musi być zamontowany za siodełkiem. Do przewożenia dziecka możliwe jest też wykorzystanie przyczepki. Należy jedynie sprawdzić, czy zespół pojazdów, czyli rower z przyczepą, nie przekracza przepisowych 4 m długości.

Możliwe mandaty:

  • Naruszenie obowiązku przewożenia dziecka do lat siedmiu na dodatkowym siodełku – 50 zł.
  • Kierowanie bez uprawnienia rowerem i wózkiem rowerowym – 100 zł.

znak poziomy droga rowerowaWarto zwracać uwagę na znaki drogowe dla rowerzystów – w tym także poziome.

Najważniejsze przepisy dla rowerzystów (2020)

Przepisy rowerowe wyróżniają dwa typy ścieżek dedykowanych rowerzystom. Droga rowerowa to część infrastruktury wydzielona konstrukcyjnie lub za pomocą ograniczników bezpieczeństwa (słupki, ogrodzenia, znaki), a pas rowerowy to wyodrębniona (np. malowaną linią) i oznakowana część jezdni, prowadząca w jednym kierunku.

Rowerzyści mogą poruszać się także drogami publicznymi. Zakaz jazdy na rowerze obowiązuje jedynie na drogach ekspresowych, autostradach i tych jezdniach, wzdłuż których poprowadzono dedykowaną jednośladom trasę, zmierzającą w tym samym kierunku, w którym jedzie rowerzysta. Jeśli taka istnieje – jest obowiązek korzystania z niej.

Rzecz jasna trzeba też zwracać uwagę na znaki drogowe dla rowerzystów, w tym B-9, czyli zakaz wjazdu rowerów, który dodatkowo może ograniczyć przestrzeń dostępną dla jednośladów.

W przepisach rowerowych możemy natknąć się też na pojęcie śluzy rowerowej. Jest to oznakowane miejsce przed skrzyżowaniem, często malowane na czerwono, przeznaczone do zatrzymania rowerów przed ustąpieniem pierwszeństwa. W Polsce to dość rzadkie rozwiązanie, ale możemy na nie natrafić w niektórych większych aglomeracjach. Spotkamy się z nim za granicą, w miastach stawiających na ruch rowerowy, np. w Pekinie, Groningen czy Kopenhadze. Rowerzysta zobowiązany jest jeździć możliwie blisko prawej krawędzi jezdni.

Możliwe mandaty:

  • Nieustąpienie miejsca pieszym przez kierującego rowerem korzystającego z drogi dla rowerów i pieszych – 50 zł.
  • Nieopuszczenie śluzy rowerowej, kiedy zaistnieje możliwość kontynuowania jazdy w zamierzonym kierunku – 50 zł.
  • Naruszenie obowiązku poruszania się po poboczu – 100 zł.
  • Niestosowanie się do znaków C-13 "droga dla rowerów" – 100 zł (tyle samo za zignorowanie STOP-u).

Uwaga! Rowerzysta nie może przejechać po przejściu dla pieszych. W takiej sytuacji powinien zejść z roweru i przeprowadzić go przez pasy. 

Kto ma pierwszeństwo na przejeździe dla rowerów?

Bez względu na okoliczności, kolarz nie może przejechać przez przejście dla pieszych. Jazda możliwa jest wyłącznie po osobno oznakowanym przejeździe rowerowym. Przepisy jasno zezwalają na przemieszczanie się po nim na dwóch kołach. Co więcej, rowerzyści mają wówczas pierwszeństwo przed autami na drodze. Warto jednak podejść do sprawy zdroworozsądkowo i sprawdzić, czy jest bezpiecznie. Po pierwsze, dlatego, że prawo przewiduje mandat za wjazd pod pojazd, który był na przejeździe przed nami. Po drugie – przejazdy bywają słabo oświetlone i oznakowane, a czyjaś pomyłka nie powinna nas kosztować zdrowia lub życia.

Możliwe mandaty:

  • Zwalnianie lub zatrzymywanie się bez uzasadnionej przyczyny na przejeździe dla rowerzystów – 100 zł.
  • Wjeżdżanie bezpośrednio przed jadący pojazd na przejeździe dla rowerzystów – 150 zł.

Czy można jechać ulicą, gdy obok jest droga dla rowerów?

Zgodnie z przedstawionymi wcześniej regulacjami, cykliści mają obowiązek jeździć drogami im dedykowanymi, jeśli te prowadzą zgodnie z obranym kierunkiem jazdy. W idealnych warunkach ta zasada byłaby wystarczająca, ale co, jeśli poruszamy się jezdnią tylko chwilowo (do najbliższego skrętu), a od drogi rowerowej dzielą nas barierki, tramwaje i pozostałe pasy ruchu drogowego?

W 2016 roku warszawski Sąd Rejonowy wydał wyrok w sprawie rowerzysty jadącego prawą stroną trzypasmowej jezdni. Po drugiej stronie znajdowała się dwukierunkowa droga dla rowerów, z której ten nie skorzystał. Rowerzysta nie przyjął mandatu, tłumacząc swoją decyzję brakiem możliwości zjechania na drogę dla rowerów. Ten argument przesądził o jego wygranej. Cykliści mogą poruszać się jezdnią do najbliższego zjazdu lub dojazdu do przeciwległej drogi rowerowej, jeśli znaki nie stanowią inaczej.

Możliwy mandat:

  • Naruszenie obowiązku korzystania z drogi dla rowerów lub pasa ruchu rowerowego, biegnących w kierunku jazdy rowerzysty – 50 zł.

Jazda rowerem po chodniku

Zdarza się, że cykliści poruszają się po nim, co na ten temat mówi prawo? Jazda rowerem po chodniku jest wykroczeniem, od tej zasady jest jednak kilka wyjątków. Przepisy mówią, że przestrzeń dla pieszych może służyć najmłodszym rowerzystom (do lat 10) wraz z ich opiekunami. Bez małego dziecka pod opieką, rowerzysta na chodniku może się znaleźć, jeśli mamy do czynienia z jezdnią, na której nie ma drogi, ani pasa dla rowerów, auta jadą powyżej 50 km/h, a chodnik ma co najmniej 2 m szerokości. Inny wyjątkiem są niesprzyjające warunki atmosferyczne. W dwóch ostatnich przypadkach odstępuje się od zakazu dla większego bezpieczeństwa.

Przy okazji, warto zaznaczyć, że za każdym razem gdy rowerzysta pojawia się na chodniku, musi bezwzględnie ustępować pierwszeństwa pieszym. Przepisy rowerowe zobowiązują nas wówczas do zachowania szczególnej ostrożności.

Możliwy mandat:

  • Naruszenie zakazu poruszania się rowerem w ciągu pieszym – 50 zł.

Jazda w parach i kolumna rowerowa

Bywa, że na rowerową wycieczkę lub trening wybieramy się w towarzystwie drugiej osoby. Warto wówczas zdawać sobie sprawę z tego, jak można poruszać się po drogach w tandemie. Przepisy rowerowe zezwalają na jazdę rowerem obok siebie, jeśli nie stwarza to zagrożenia w ruchu. Jeśli jedziecie w parze, w sytuacji awaryjnej obie osoby powinny jak najszybciej wrócić do jazdy przy prawej krawędzi jezdni.

Natomiast jeśli poruszacie się większą grupą, możecie zorganizować się w tzw. kolumnę rowerową. Zgodnie z przepisami, może ona zawierać do 15 jednośladów. Jeśli jest Was więcej, powinniście podzielić się na kilka takich grup. Między nimi trzeba pozostawić minimum 200 m odstępu, aby samochody mogły je bezpiecznie wyprzedzać. Poza tym kolumnę obowiązują identyczne przepisy, jak wszystkich uczestników ruchu.

Możliwe mandaty:

  • Naruszenie zakazu jazdy po jezdni obok innego uczestnika ruchu – 50 zł.
  • Utrudnianie poruszania się innym uczestnikom ruchu przez kierującego rowerem jadącego po jezdni obok innego roweru lub motoroweru – 200 zł.

Przednie światła rowerowe.Rower powinien mieć zawsze sprawne światła przednie i tylne.

Wyposażenie roweru – aktualne przepisy rowerowe 2020

Jazda na rowerze wiąże się nie tylko ze znajomością przepisów. Konieczne jest także zadbanie o obowiązkowe wyposażenie roweru. Brak wymaganych elementów może skutkować mandatem. Warto więc sprawdzić, czy posiadamy je wszystkie:

  • światła przednie – przynajmniej jedno światło pozycyjne barwy białej lub żółtej selektywnej,
  • światła tylne – przynajmniej jedno światło odblaskowe barwy czerwonej, ale o kształcie innym niż trójkąt oraz przynajmniej jedno światło pozycyjne czerwone,
  • co najmniej jeden działający hamulec,
  • dzwonek bądź inny sygnał ostrzegawczy o dźwięku nieprzeraźliwym,
  • kierunkowskazy, jeśli konstrukcja roweru uniemożliwia dawanie sygnału skrętu ręką.

Uwaga! Lampek musimy używać tylko od zmierzchu do świtu, a nie przez cały dzień, jak kierowcy samochodów.

Możliwe mandaty:

  • Jazda bez wymaganego wyposażenia – 50 do 500 zł.

Czy kask rowerowy jest obowiązkowy?

W Polsce nie ma konieczności jazdy w kasku. Warto jednak zainwestować w ten element wyposażenia. Rowerzysta na drodze z osłonięta głową jest znacznie bezpieczniejszy. Na co dzień dochodzi do wielu incydentów, w których kaski rowerowe znacząco łagodzą skutki niebezpiecznych upadków, albo wręcz chronią życie. Trzeba pamiętać, że cykliści należą do grupy silnie narażonej na groźne urazy głowy.

Od strony prawnej sytuacja ma się podobnie w kwestii kamizelek odbijających światło i odblasków. Nie ma przymusu ich noszenia, ale gdy jedziemy po zmroku nieoświetloną drogą, lepiej zachować wszelkie środki ostrożności. Odblaskowa kamizelka znacznie zwiększa szansę na to, że w odpowiednim momencie zostaniemy zauważeni przez kierowcę.

Na rower pod żadnym pozorem nie należy wsiadać po spożyciu alkoholu.

Pozostałe zasady obowiązujące rowerzystów – za co jeszcze można dostać mandat w 2020 roku?

Mało osób zdaje sobie sprawę, że prawo szczegółowo opisuje także sposoby, w jakie rowerzysta może korzystać ze swojego jednośladu. Jadąc, musimy mieć nogi cały czas na pedałach. Kierownicę trzeba trzymać przynajmniej jedną ręką. Nie wolno jednocześnie rozmawiać przez telefon, chyba że mamy do tego specjalny zestaw słuchawkowy.

Korzystając z roweru, trzeba być całkowicie trzeźwym. Podobnie jak kierowca samochodu, rowerzysta nie może być po spożyciu napoju wyskokowego lub innego środka o podobnym działaniu. Należy pamiętać, że jazda rowerem po alkoholu to zagrożenie nie tylko dla cyklisty, ale też dla pozostałych uczestników ruchu drogowego.

Prawo wyróżnia stan po użyciu (0,2 – 0,5 promila) i stan nietrzeźwości (0,5 promila i więcej). W pierwszym wypadku, oprócz mandatu, rowerzyście grozi do 14 dni aresztu lub grzywna do 5000 zł. W drugim wypadku areszt może się przedłużyć nawet do miesiąca, ale nie zmienia się maksymalna kwota uznaniowej grzywny. Ponadto sąd może nałożyć na winnego zakaz prowadzenia pojazdów innych niż mechaniczne na okres od 6 miesięcy do 3 lat.

Możliwe mandaty:

  • Jazda bez trzymania przynajmniej jednej ręki na kierownicy oraz nóg na pedałach lub podnóżkach – 50 zł.
  • Czepianie się pojazdów – 100 zł.
  • Przejazd na czerwonym świetle – 100 zł.
  • Wyprzedzanie rowerem innego roweru na zakręcie – 300 zł.
  • Hamowanie w sposób powodujący zagrożenie bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienie – 100 do 300 zł.
  • Przewożenie osoby w stanie nietrzeźwości, stanie po użyciu alkoholu lub środka działającego podobnie do alkoholu – 150 zł.
  • Jazda w stanie po użyciu alkoholu – 300 do 500 zł.
  • Jazda w stanie nietrzeźwości – 500 zł.

Infografika przedstawiająca taryfikator mandatów dla rowerzystów.Kwoty mandatów dla rowerzystów, za naruszenie przepisów kodeksu drogowego.

Podsumowanie

Jak widać, polskie prawo nakłada na rowerzystę obowiązek spełnienia wielu wymogów, z których istnienia często możemy sobie nawet nie zdawać sprawy. Ich przestrzeganie pozwala nie tylko ustrzec się mandatu, ale także sprawia, że jesteśmy znacznie bezpieczniejsi na drodze. Sumiennie stosując się do regulacji prawnych, nie zagrażamy sobie ani innym uczestnikom ruchu drogowego. Przed wyruszeniem w drogę warto więc zawsze mieć to na uwadze.

)